Flanşlı kanal sistemi nedir? Nerede kullanılır?

Flanşlı kanal; dikdörtgen (prizmatik) veya dairesel hava kanalı hatlarının, parçaların uçlarında flanş profili ile birleştirildiği sistemdir.
Başlıca kullanım: klima santrali (AHU) hatları, taze hava–egzoz, duman tahliye, endüstriyel tesis havalandırması, mutfak egzozu, hastane/temiz alan uygulamaları.

Avantajları

• Modüler montaj/söküm, bakım kolaylığı

• Uygun conta + doğru sıkma ile yüksek sızdırmazlık

• Büyük kesitlerde rijitlik (takviye + flanş ile)

2) İmalatta referans alınan standartlar (özet)

Türkiye’de uygulamada en çok şu standart/şartnameler referans alınır:

• Dikdörtgen sac kanal mukavemet ve sızdırmazlık: TS EN 1507 (piyasada yaygın referans) – (saha şartnamelerinde sık geçer).

• Dairesel sac kanal mukavemet ve sızdırmazlık: EN 12237 (dairesel kesit için test/metod ve sınıflar).

• İmalat ve montaj detayları (metal kanal): SMACNA “HVAC Duct Construction Standards” (globalde çok yaygın teknik referans).

• Türkiye’de uygulamaya dönük örnek: İSKİD dikdörtgen kanal şartnamesi gibi dokümanlar (flanş sabitleme, conta, askı, takviye vb. pratik hükümler içerir).

Not: Standartların tam metni çoğu zaman ücretli/erişimi kısıtlı olabilir; ama proje/ihale teknik şartnamesi genellikle “hangi sınıf sızdırmazlık, hangi basınç, hangi sac kalınlığı” gibi parametreleri açık yazar.

3) Malzeme seçimi (imalatın temeli)

Sac tipleri

• Galvaniz sac (GI): En yaygın, maliyet/performans dengesi iyi.

• Paslanmaz (304/316): Korozif ortam, hijyenik alan, mutfak egzozu (yağ/kimyasal), deniz kenarı.

• Siyah sac (DKP/HR): Özel uygulamalar; boyalı/kaplamalı istenebilir.

Sac kalınlığı (genel yaklaşım)

• Kesit büyüdükçe ve basınç arttıkça kalınlık + takviye ihtiyacı artar.

• Pratikte kalınlık seçimleri; kanal ebatı, kanal basınç sınıfı ve istenen sızdırmazlık sınıfına göre şartnameyle belirlenir (SMACNA/EN yaklaşımı).

Conta / sızdırmazlık malzemeleri

• EPDM, neopren, kauçuk bazlı contalar (sıcaklık/kimyasal şartlara göre)

• Mastik/sızdırmazlık macunları (flanş birleşimi, dikişler)

• Duman tahliye/yangın zonlarında ilgili yangın dayanım beklentilerine göre seçim

4) Flanş tipleri ve birleştirme mantığı

Dikdörtgen kanallarda yaygın flanş yaklaşımı:

• Özel profil flanş (TDF/TDC benzeri) veya

• Köşebent + lama ile atölye üretimi flanş

Birleşim elemanları:

• Köşe bağlantı parçaları (corner), civata–somun, kelepçe/klips

• Büyük kesitlerde ilave bağlantı noktaları

İSKİD örnek şartnamelerinde; flanşların kanal gövdesine punta/panç ile sabitlenmesi, punta yerlerinin korunması, flanş arası esnekliğini kaybetmeyen conta kullanımı gibi uygulama maddeleri yer alır.

5) İmalat hattı: Uçtan uca üretim adımları

Aşağıdaki akış, tipik bir flanşlı dikdörtgen kanal üretimini temsil eder:

A) Proje/Shopdrawing hazırlık

• Kanal ölçüleri, parçalar (dirsek, redüksiyon, branşman, şapka, damper vb.)

• Basınç sınıfı + sızdırmazlık sınıfı hedefi

• Askı–taşıyıcı detayları, izolasyon gereksinimi

B) Kesim

• CNC plazma / giyotin

• Fire optimizasyonu (nesting) → maliyeti ciddi etkiler

C) Kanal form verme

• Kenetleme (Pittsburgh), kilit dikiş

• Büküm (abkant) ile parça formu

D) Flanş montajı

• Flanş profilin geçirimi/sıkması veya punta/panç ile sabitleme

• Köşe elemanları, bağlantı delikleri

E) Takviye (rijitlik)

• Büyük kesitlerde çapraz/çevresel takviye, hat boyunca rezonans–çökme önleme
  (İSKİD şartname örneklerinde de “boyut ve basınç kademesine göre takviye” vurgusu var.)

F) Sızdırmazlık uygulaması

• Flanş arası conta

• Dikişlerde mastik (hedef sızdırmazlık sınıfına göre)

G) Aksesuarlar

• Menfez kutuları, flexible bağlantı ağızları, damper kasaları

• Kapak/servis kapağı, ölçüm nipeli, susturucu bağlantıları

H) Yüzey işlemleri / izolasyon

• Galvaniz koruma yeterliyse işlem yapılmayabilir

• Paslanmazda taşlama–temizlik

• Dış ortam: boya/kaplama gerekebilir

• Isı/ses izolasyonu: camyünü/taşyünü + alüminyum folyo/kaplama sacı