Otopark Jet Fan + Kanal Uygulaması nedir?
Jet fanlı otopark havalandırması, tünel havalandırma mantığıyla çalışır: Jet fanlar tavanda “itki” oluşturur, CO ve egzoz gazlarını (ve yangın anında dumanı) şaft/egzoz fanlarına doğru yönlendirir. Böylece klasik “tüm otoparka yayılmış kanal ağı” azaltılabilir veya hibrit kurgu yapılabilir. Jet fanların CO’yu seyreltip “ölü alanları” azaltma mantığı sektör yayınlarında da bu şekilde anlatılır.
Kanal (duct) nerede devreye girer?
-
Jet fanlı sistem “tam kanalsız” olabildiği gibi,
-
Hibrit: Şaftlara giden ana hat/kollektör kanallar + belirli bölgelerde kısmi kanal,
-
Tam kanallı: Toplama kanalları + egzost fanları (klasik çözüm),
şeklinde uygulanır.
2) İmalat kapsamı: Jet Fan Kanal Uygulamalarında hangi parçalar üretilir?
Sahada “imalat” denince genelde şu kalemler var:
A) Kanal ve sac aksam imalatı
-
Galvaniz dikdörtgen kanal (TDF/TDC flanş, köşe parçaları, conta)
-
Spiral yuvarlak kanal (manşon, dirsek, pantolon, redüksiyon)
-
Duman tahliye kanalı (gerekiyorsa yangına dayanımlı çözüm: EI sınıfı yaklaşım – proje şartına göre)
-
Askı–taşıyıcı sistem (askı tijleri, konsol, titreşim takozu)
-
Menfez/ızgara kutuları, plenumlar, şaft bağlantı sacları
B) Jet fan montaj aksamı (kanal dışı ama sahada uygulama parçası)
-
Jet fan askı şasesi, konsollar
-
Susturucu (varsa), akustik önlemler
-
Esnek bağlantılar (vibrasyon)
-
Kablo tavaları / askı elemanları (elektrik tarafı ile koordineli)
C) Duman kontrol komponentleri (projeye bağlı)
-
Duman damperleri / yangın damperleri
-
Şaft kapakları, duman perdeleri (mimari/yangın senaryosuna bağlı)
3) Üretim (imalat) süreci: Atölyeden sahaya adım adım
3.1 Keşif ve projelendirme
-
Mimari plan + otopark kotları + şaft yerleri + rampalar + kolon aksları
-
Günlük havalandırma (CO/NOx) senaryosu + yangın/duman tahliye senaryosu
-
Jet fan yerleşimi, yönleri, hız kademeleri (sensör otomasyonu ile)
-
Kanal güzergâhı (varsa), çakışma kontrolü (sprinkler, aydınlatma, kablo tavaları)
İyi uygulama: CFD/FDS simülasyonları büyük otoparklarda performans doğrulamada kullanılıyor (akademik çalışmalarda da bu şekilde).
3.2 Atölye imalat
-
Sac kesim (CNC plazma/laser veya giyotin)
-
Büküm, kilit (Pittsburgh/lock), perçin/spot kaynak
-
Flanş ve conta uygulaması
-
Parça kodlama/etiketleme (montaj hızını ciddi artırır)
-
Kalite kontrol: ölçü, sızdırmazlık yaklaşımı, deformasyon kontrolü
Kanal dayanım ve sızdırmazlık için Avrupa’da yaygın referanslar:
-
EN 1507 (dikdörtgen sac kanallar – dayanım/sızdırmazlık)
-
EN 12237 (yuvarlak sac kanallar – dayanım/sızdırmazlık)
3.3 Sahada montaj
-
Askı–taşıyıcı imalatı ve montajı
-
Kanal montajı (modül modül), sızdırmazlık bant/conta
-
Jet fan montajı: yön, kot, titreşim izolasyonu, servis boşlukları
-
Elektrik/otomasyon: CO sensörleri, hız kontrol (VFD), yangın senaryosu
3.4 Devreye alma (commissioning)
-
Jet fan yön kontrolü (çok kritik)
-
CO senaryosu: kademeli çalışma testleri
-
Yangın senaryosu: duman tahliye fanları/jet fanlar otomasyon senaryosu
-
Ölçüm–raporlama
4) Yönetmelik ve standartlar (Türkiye’de pratikte referans alınanlar)
4.1 Yangın ve duman kontrolü
Türkiye’de binalarda yangın güvenliği yaklaşımı “Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY)” üzerinden yürür ve duman kontrolü/tahliye tanımları ve uygulama çerçevesi burada yer alır.
Ayrıca uygulamada EN standartlarına referans verilmesi çok yaygındır (BYKHY’de “Türk standardı yoksa Avrupa standardı…” yaklaşımı da vardır).
4.2 Duman tahliye fanları (sertifikasyon)
Duman ve ısı kontrol fanları için EN 12101-3 ailesi, “powered smoke and heat control ventilators (fans)” ürün karakteristikleri/testleri için temel referanslardan biridir.
TSE tarafında da TS EN 12101-3 başlığı bu kapsamı işaret eder.